Cari Açık Nasıl Hesaplanır?

0
87

Türkiye cari açıkta geçtiğimiz haftalarda tepe noktasını gördü ve 5 milyar doların üzerine çıktı. Bu rakamlardan sonra, cari açığa dair tartışmalar da ön plana çıktı. Faizlerin artışı, kurdaki sıçrama, borsadaki kayıplar gibi durumlarla gündemden bir türlü düşmeyen cari açık konusu, cari açık nasıl hesaplanır? Sorusuyla karşımıza çıkıyor.

Cari Açık Nedir?

Basit bir tanımlama ile cari açık, bir ülkede üretimden çok tüketim olduğu zaman ortaya çıkıyor. Yani cari açık söz konusu ise, üretim en düşük seviyede ve harcamalar da üretimin karşılayamayacağı maksimum seviyelerdedir.

Cari açıkta üç ana hesap dengesine yer veriliyor. Bunlar;

  • Sermaye hesabı,
  • Cari denge,
  • Resmi rezervler başlıklarıdır.

Cari Hesap Açığında Baz Alınan Temeller

Sermaye hesabı bir ülkeye yabancı bir ülke tarafından kredi veya yatırım yapılmasını kapsarken, söz konusu ülkenin yabancı ülkelere kredi veya yatırımda bulunması da kapsama alınır. Cari dengede ülkenin mal ve hizmetlerdeki alım-satımları, döviz giriş-çıkışı, dış ülkelerdeki yatırımlardan sağlanan gelirler ve karşılıklı transferleri belirtilir. Karşılıklı transferler toplamda 4 alt hesaptan oluşur ve bunlar dış ticaret dengesi, doğrudan transferler, birincil gelir dengesi ve varlık gelirleri olarak kategorilendirilir. Resmi rezervler, söz konusu ülkedeki resmi döviz ve altın rezervlerini belirtir.

Cari Açık Hesaplaması

Cari açık hesaplaması, cari hesap dengesinin belirlenmesiyle yapılıyor. Cari dengeyi oluşturan hesap kalemleri ise;

  • Dış ticaret dengesi,
  • Doğrudan transferler,
  • Birincil gelir dengesi,
  • Varlık gelirleridir.

Dış ticaret dengesi, ülkede ihraç edilen mal ve hizmet gelirlerinin ülke tarafından ithal edilen mal ve hizmetlere ödenen bedel farkını belirtir.

Birincil gelir dengesi, ülke vatandaşlarının dış ülkelerde yaptıkları yatırımlar veya portföy varlıkları ile, dış ülkede çalışan kişilerin elde ettikleri ücretler arasındaki farkı tanımlar.

Doğrudan transferlerde dış ülkede çalışan vatandaşların gönderdikleri paralar, dış ülkelerin yatırımları, dış ülkelerden yapılan yardımlar kapsama alınır.

Varlık gelirlerinde yabancı mevduatlar, yabancı banka kredileri, yabancı yatırımlar, dış ülkelere olan borçlar, dış ülkelerin kalemindeki varlık gelirleri, dış ülkelere gönderilen paralar gibi hesap kalemleri bulunur.

Bütün bu belirtilen değerlerin toplamı alındığı zaman, ortaya çıkan değer cari dengenin durumunu ortaya koyacaktır. Cari dengenin toplamdan büyük olması durumunda, cari hesap fazla vermiş demektir. Cari dengenin toplamla eşit olması durumu, cari hesap denk anlamı taşır. Cari dengenin toplamdan küçük bir değer vermesi durumunda ise, ülkede cari açık söz konusudur.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here